ELSA Leiden
Dutch Dutch

 

De hoop op een frisse wind in Hongarije

Tessa Winkenius

 

Hongarije. Het land dat meermaals de grenzen van de Europese grondbeginselen opzoekt én passeert. Wat is er nu aan de hand? Anno 2021 is het in Hongarije verboden om beelden van de lhbti-gemeenschap overdag uit te zenden. Zowel boeken, films als andere media met lhbti-personages zijn voor jongeren onder de achttien jaar verboden. Daarnaast mag er niet langer (seksuele) voorlichting worden gegeven op scholen over homoseksualiteit en geslachtsverandering.

Dit is niet de eerste keer dat de Hongaarse regering de lhbti-gemeenschap in het nauw drijft. Zo kunnen homostellen niet trouwen, geen kinderen adopteren en is geslachtswijziging in het paspoort verboden. De regering van Hongarije gaat hiermee in tegen de waarden die de Europese Unie (EU) nastreeft. Er zijn twee manieren om een einde te maken aan deze naar EU-begrippen onacceptabele situatie: of de Europese Unie moet actie ondernemen of het land moet zelf het roer omgooien bij de verkiezingen van 2022.

De Europese Unie moet en kan actie ondernemen

Waarom zet de Europese Unie een land als Hongarije, dat op verschillende vlakken de kernbeginselen van de EU schendt, niet uit de Unie? Dit kan simpelweg niet. De lidstaten van de Europese Unie mogen de rechtsstaat in een individueel land, zoals de rechtsstaat in Hongarije, niet in gevaar brengen (art. 2 VEU). Het is uiteraard goed van de andere Europese lidstaten om zich uit te spreken over deze gevoelige kwestie, maar feitelijk kunnen de lidstaten niets veranderen.

De Europese Commissie is het orgaan dat er op toeziet dat de lidstaten de grondbeginselen en kernwaarden van de Europese Unie naleven. De Europese Commissie heeft de beschikking over verschillende middelen, zoals het geven van waarschuwingen. De Raad van Ministers heeft de beschikking over nog een ander middel: de procedure van art. 7 van het Verdrag van Lissabon. De Raad kan deze procedure starten op voorstel van de Europese Commissie, het Europees Parlement of een derde van de lidstaten. Alleen deze procedure kan daadwerkelijk gevolgen hebben. Door de procedure van dit artikel in te zetten kan een lidstaat worden geschorst. Hierdoor verliest de lidstaat stemrecht in de Raad van Ministers. Deze Raad oefent samen met het Europees Parlement de wetgevings- en begrotingstaak uit.

 

Er is een wetsvoorstel ingediend bij Europese Unie om het niet naleven van de kernbeginselen van de Europese Unie direct te verbinden met het niet krijgen van Europese subsidie. Er zijn alleen landen die op dit moment hier een stokje voor hebben gestoken: Hongarije en Polen. Het schorsen van Hongarije zou een tweeledig effect hebben. De lhbti-gemeenschap wordt gesteund en Hongarije wordt met financiële consequenties gestimuleerd tot aanpassing van wetgeving.

Het schorsen van een lidstaat is een grote en ingrijpende maatregel. Dit is vermoedelijk de reden zijn waarom een dergelijke procedure (nog) niet is gestart. Desalniettemin is dit zeker een mogelijkheid om Hongarije een halt toe te roepen.

Gergely Karácsony

Afgezien van een mogelijke actie vanuit de Europese Unie, is het noodzakelijk voor Hongarije om zelf ook te veranderen. Huidig premier Victor Orbán is al sinds 2010 met zijn partij Fidesz aan de macht. Voor de komende verkiezingen willen zes oppositiepartijen de krachten bundelen om zo de landelijke verkiezingen te winnen. De burgemeester van Boedapest, Gergely Karácsony, heeft zich verkiesbaar gesteld als premierskandidaat van deze beweging. Hij constateert een groeiende verdeeldheid in de samenleving en vindt dat onwenselijk. Op recente beelden van verschillende demonstraties is te zien dat de Hongaarse bevolking zelf ook verandering wil en dat er inderdaad sprake is van een groeiende verdeeldheid, maar het lijkt op dit moment nog niet voldoende te zijn. Het oppositieblok kan, als er nu verkiezingen zouden zijn, volgens een recente peiling rekenen op de gunst van 36% van de kiezers en de regerende partij Fidesz op 40% van de stemmen. De Hongaren zijn dichtbij, maar nog niet dichtbij genoeg om daadwerkelijk een ommekeer te maken.

Afsluiting

Samenvattend, er gaat al enkele jaren wat mis in de relatie tussen Hongarije en de Europese Unie (en diens kernwaarden). Men zou de procedure van art. 7 Verdrag van Lissabon kunnen starten en zo een poging kunnen doen Hongarije te schorsen, maar dit is een lange weg en het is nog maar de vraag of dit het probleem daadwerkelijk oplost. De Hongaren zullen ook zelf bij de verkiezingen van 2022 hun stem moeten laten horen voor verandering. Hopelijk kan een progressievere regering van 2022 laten zien dat zij een waardige lidstaat van de Europese Unie zijn.